ΑΙΚΑΤΕΡΙΝΗ ΚΟΡΝΑΡΟ (1454-1510) 16 Mar,2018
1 / 12
2 / 12
3 / 12
4 / 12
5 / 12
6 / 12
7 / 12
8 / 12
9 / 12
10 / 12
11 / 12
12 / 12


Η Αικατερίνη Κορνάρο (1454-1510) ήταν η τελευταία βασίλισσα της Κύπρου προκειμένου η Δημοκρατία της Βενετίας να είχε τη δυνατότητα να πάρει τον έλεγχο της Κύπρου μετά το θάνατο του συζύγου της Ιάκωβου Β΄.

Το 1468, ο Ιάκωβος Β΄ της Κύπρου, αλλιώς γνωστός ως Ιάκωβος ο Νόθος, έγινε Βασιλιάς της Κύπρου. Διάλεξε την Καταρίνα για γυναίκα του και Βασίλισσα της Κύπρου. Παντρεύτηκαν στη Βενετία στις 30 Ιουλίου 1468 μέσω πληρεξούσιου, ενώ ήταν 14 χρονών.

Ο  Ιάκωβος πέθανε σύντομα μετά το γάμο λόγω αιφνίδιας ασθένειας, και σύμφωνα με τη διαθήκη του, η Καταρίνα, που ήταν τότε έγκυος, θα ενεργούσε ως αντιβασιλέας. Έγινε τελικά αυτή ο μονάρχης όταν ο γιος της Ιάκωβος Γ' της Κύπρου πέθανε πριν τα πρώτα του γενέθλια, πιθανότατα από ασθένεια, παρόλο που φημολογούταν ότι δηλητηριάστηκε από την Βενετία ή από χωρικούς της Καρλότας.

Ο βασιλιάς Πέτρος Β’ έκτισε το 14ο αιώνα μια εξοχική έπαυλη στο βορειοδυτικό άκρο του χωριού Ποταμιά, στη δεξιά όχθη του ποταμού Γυαλιά. Η μεσαιωνική αγρέπαυλη πέρασε από πολλούς «ιδιοκτήτες» και αργότερα έγινε βασιλική κατοικία για την Αικατερίνη. 

Η Αικατερίνη ήταν πολύ αγαπητή στο λαό. Κατά την διάρκεια της βασιλείας της, το παλάτι είχε γίνει το πνευματικό κέντρο των διασημότερων ποιητών, ζωγράφων και μουσικών της εποχής της. Η φήμη της ομορφιάς της είχε εμπνεύσει ωραία πορτραίτα στους ζωγράφους της αναγέννησης.

Επί Τουρκοκρατίας, η αγρέπαυλη  συνέχισε να λειτουργεί σαν πλούσιο τσιφλίκι, ιδιοκτησία πλέον της τουρκικής οικογένειας Κοντέσογλου ή Μεχμέτ Μπέη ( οι πληροφορίες αναφέρουν διαφορετικά ονόματα). Στη συνέχεια ( αρχές της δεκαετίας του ’30) μέρος της ιδιοκτησίας πέρασε  με τιμή των 7.000 λιρών στους Δημητρό και Γιώργο Δημητρίου, που κληρονόμοι τους ήσαν οι Νίκος και Ντέμης Δημητρίου από τη Λάρνακα.  Τελικά, το Γεννάρη του 1988 οι οικογένειες Νίκου και Ντίμη Δημητρίου έκαναν δωρεά το τσιφλίκι στο Τμήμα Αρχαιοτήτων.

ΤΟ ΑΡΧΟΝΤΙΚΟ

Στην όλη περιοχή δεσπόζει το αρχοντικό που, παρά τις καταστροφές φαίνεται πόσο σημαντικό κτίσμα ήταν από παλιά. Με εσωτερική αυλή και μισοπεσμένες καμάρες , αψιδωτά περάσματα και διάφορα άλλα μικροδωμάτια γύρω του.

Για τα παλιά χρόνια το δίπατο αυτό ήταν σημαντικό λόγω της τοποθεσίας και της εύφορης γης. Διέθετε αρκετούς υπηρέτες/εργάτες.

Στο ισόγειο του αρχοντικού υπήρχαν τα γραφεία διαχείρησης, αποθήκες, καρβουναρκό, φούρνοι, γκαράζ για τα τρακτέρ, δωμάτιο με εργαλεία. Μια ξύλινη σκάλα οδηγούσε στο ανώγειο, όπου αριστερά και δεξία υπήρχαν τα δυο μεγάλα υπνοδωμάτια και ακολούθως η μεγάλη σαλοτραπεζαρία. Στη συνέχεια ήταν  η κουζίνα κι ένας διάδρομος οδηγούσε σε άλλα τρία υπνοδωμάτια και χωλ. Ακολοθούσε μια μεγάλη ταράτσα με πλυσταριό και δυο σκάλες.

Σε όλο το οικοδόμημα υπήρχαν ωραία έπιπλα, κιλίμια  και κρεμμαστές λάμπες για φωτισμό.

Συνήθεις επισκέπτες κατά τη διάρκεια του Σαββατοκυρίακου ήταν οι Αγγελική και Γιώργος Δημητρίου. Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου ολόκληρη η οικογένεια μετακινήθηκε στο αρχοντικό της Ποταμιάς.

Η ΓΥΡΩ ΠΕΡΙΟΧΗ

Το όνομά της η περιοχή και το χωριό το πήρε από τον ποταμό Γιαλιά που τη διαρρέει. Η ύπαρξη νερού και η γύρω εύφορη περιοχή είχε σαν αποτέλεσμα να αναπτυχθούν οι γεωργοκτηνοτροφικές εργασίες. Το χωριό κατοικούν ακόμη και σήμερα Τουρκοκύπριοι και Ελληνοκύπριοι.

Η Ποταμιά είναι ένα χωριό με μακραίωνη και πλούσια ιστορία. Aρχίζει τα προϊστορικά χρόνια, όπως καταδεικνύουν τα κατάλοιπα οικισμού της εποχής αυτής. Οι αρχαιολογικοί χώροι της, επιβεβαιώνουν τη σχέση της Ποταμιάς με το αρχαίο βασίλειο του Ιδαλίου.

Σύμφωνα με την Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το χωριό υπήρχε και τα βυζαντινά χρόνια, ενώ αργότερα, την εποχή της φραγκοκρατίας ανήκε στη βασιλική οικογένειας των Λουζινιανών.

Το χωριό προσέλκυσε αρκετούς βασιλείς. Σύμφωνα με τον Λεόντιο Μαχαιρά, ο βασιλιάς Πέτρος Β΄ (1369- 1382) έκτισε στο χωριό μια εξοχική έπαυλη. Η έπαυλη αυτή κτίστηκε στο βορειοδυτικό άκρο της Ποταμιάς, στη  όχθη του ποταμού Γιαλιά. Αυτή η έπαυλη αποτελούσε αγαπημένο καταφύγιο και του διαδόχου του Πέτρου Β', του βασιλιά Ιακώβου Α΄ (1382 -1398).

Όταν οι Τούρκοι κατέκτησαν την Κύπρο (1570-71), το κτήμα κατασχέθηκε και πολλά μεσαιωνικά οικοδομήματα καταστράφηκαν. Σύμφωνα μάλιστα με τον αρχιμανδρίτη Κυπριανό, πέτρες από τα ερείπια των οικοδομημάτων της Ποταμιάς χρησιμοποιήθηκαν για την οικοδόμηση άλλων κτιρίων, όπως της εκκλησίας της Φανερωμένης στη Λευκωσία.


ΤΟ ΤΣΙΦΛΙΚΙ ΚΑΙ ΟΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ ΤΟΥ

Λειτούργησε σαν  αποθήκη, στάβλος και στρατιωτικό κατάλυμα της εθνικής φρουράς. Το 1996 μετά το σεισμό, μεγάλο τμήμα του κτηρίου κατέρρευσε. Η κατοικία αναφέρεται από παλιά ως μια ευχάριστη βασιλική κατοικία με πανέμορφους κήπους. Από εδώ, η βασίλισσα Αικατερίνη μπορούσε να ελέγχει τα χωράφια που βρίσκονταν γύρω από την έπαυλη.

Φωτογραφίες της δεκαετίας του ’30-’40-΄50 δείχνουν μια περιοχή με άφθονο νερό και πλούσια βλάστηση. Από τον Κώστα Αντωνίου, γιό του οικονόμου (κεχαγιά)  του τσιφλικιού Πολύκαρπο Αντωνίου, μαθαίνουμε ότι οι εργασίες που γίνονταν στο τσιφλίκι κάλυπταν την καλλιέργεια κι επεξεργασία εσπεριδοειδών, καπνών, βαμβακιού και σιτηρών. Υπήρχε μια αρκετά μεγάλη δεξαμενή.  Διακρίνουμε στις φωτογραφίες τα γλυπτά λιοντάρια και το νερό να  ρέει απο το στόμα τους. Δε ξέρουμε πού βρίσκονται σήμερα. Αυτό που είδαμε σε επίσκεψή μας είναι ότι άρχισαν εργασίες αναστύλλωσης των οικοδομών από το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Ξεκινούν κάθε Απρίλη και τελειώνουν τον Οκτώβρη.

Από παλιά υπήρχαν μερικά μικρά τρακτέρ, τα οποία μπήκαν στο περιθώρια κατά τη διάρκεια του Β’Παγκοσμίου πολέμου ( έλλειψη πετρελαίου) και αντικαταστάθησαν από άλογα, εξ ου και υπάρχουν ακόμη σταύλοι στο συγκρότημα.

Πολύ κοντά υπήρχε παλιά το εκκλησάκι της Αγίας Αικατερίνης. Στη θέση του, σήμερα, υπάρχει ένα μικρό δωμάτιο, όπου ανάβει ακόμη ένα καντήλι. Παλιά, έπαιρναν τα άρρωστα παιδιά και , αφού τα γύριζαν τρεις φορές γύρω από το εκκλησάκι, τους έβγαζαν τα ρούχα και τα έκαιγαν.

ΤΟ ΣΠΙΤΙ ΤΟΥ ΚΕΧΑΓΙΑ

Κτισμένο στο χώρο του τσιφλικιού είναι το σπίτι όπου έμενε ο τελευταίος οικονόμος  του Πολύκαρπος Αντωνίου. Προσελήφθη από την εταιρία για τις πολλαπλές και χρήσιμες γνώσεις του σε θέματα μηχανών. Σε κάθε μεγάλο κομμάτι του τσιφλικιού Υπήρχαν.... μηχανές άντλησης νερού και η συχνή τους χρήση είχε και την ανάγκη για συχνή συντήρηση. Στα αρχικά του καθήκοντα προστέθησαν τελικά όλες οι εργασίες του χώρου.

Ο γιός του Κωστάκης Αντωνίου θυμάται.

« Το σπίτι αποτελείτο από ένα μακρυνάρι με  τρία υπνοδωμάτια,  κουζίνα και τουαλέτα στην αυλή,  και γύρω αποθήκες σιτηρών. Εμενε εκεί η οικογένεια. Όλοι οι εργάτες ( από 5 μέχρι 40, ανάλογα με την εποχή, οι πιο πολλές γυναίκες) έρχονταν απο την Ποταμιά καθημερινά. Τις μεγάλες ποσοτητες της παραγωγής τις έπαιρναν τα Συνεργατικά ενώ ιδιώτες έρχονταν με τα κάρα και τις καμήλες για να αγοράσουν άχυρο.»


ΑΛΛΑ ΤΣΙΦΛΙΚΙΑ ΣΤΗ ΓΎΡΩ ΠΕΡΙΟΧΗ.

Υπήρχαν και άλλα τσιφλίκια στην περιοχή , που ανήκαν σε τουρκοκύπριους, και έκλεισαν σταδιακά.  Η έφορη πεδιάδα της Μεσαορίας απλωνόταν προς την ανατολή και ο ποταμός ήταν εχέγγειο για την πρόοδό τους και την πλούσια παραγωγή.

Ακριβώς δίπλα από την αγρέπαυλη κτίστηκε η εκκλησία του Αγίου Νεκταρίου και μνημείο για τους πεσόντες του 1974.


(Πηγές: Εφημερίδα ΔΑΛΙ news, cyprushighlights.com, Αλεξάνδρα Γαλανού, Κώστας Αντωνίου, Κατερίνα Αντωνίου-Θεοφάνους)

Powered by Froala Editor

ΛΟΥΗΣ ΠΕΡΕΝΤΟΣ